ಬೆಳವಣಿಗೆ (Development) ಎಂದರೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಗರ್ಭಧರಿಸಿದ ಕ್ಷಣದಿಂದ ಸಾಯುವವರೆಗೆ ಸಂಭವಿಸುವ ಜೈವಿಕ, ಅರಿವಿನ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ನಿರಂತರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಬುದ್ಧತೆಯೆಡೆಗಿನ ಒಂದು ಪ್ರಗತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಯಾವಾಗಲೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಏರುಗತಿಯಲ್ಲಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಅಲೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು.
- ಉದಾಹರಣೆ:
ನವಜಾತ ಶಿಶುಗಳು ಹಿಡಿದು ಕೊಂಡಾಗ ನಡೆಯುವ
ಒಂದು ಪ್ರತಿವರ್ತನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಈ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಎಂಟರಿಂದ ಹತ್ತು ತಿಂಗಳ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅವು ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮಾನವನ ಜೀವಿತಾವಧಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು, ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು:
ಬೆಳವಣಿಗೆಯ
ನಾಲ್ಕು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು (The Four Areas
of Development) ಮನುಷ್ಯರು
ಬೆಳೆದಂತೆ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಾಥಮಿಕ
ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ:
- ದೈಹಿಕ
(Physical): ಎತ್ತರ
ಬೆಳೆಯುವುದು, ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಗೆ ಬರುವುದು, ಅಥವಾ ತೆವಳಲು ಮತ್ತು ಓಡಲು ಕಲಿಯುವಂತಹ ದೈಹಿಕ ನೋಟ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು.
- ಮಾನಸಿಕ
ಮತ್ತು ಅರಿವಿನ (Psychological
and Cognitive): ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು
ಗ್ರಹಿಸುವ, ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಯೋಚಿಸುವ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಮೆದುಳಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ.
- ಉದಾಹರಣೆ:
ಟೆಲಿಫೋನ್ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಥವಾ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸಬೇಕೆಂದು ಕಲಿಯುವುದು.
- ಸಾಮಾಜಿಕ
ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ (Social and
Emotional): ಸ್ನೇಹಿತರು
ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ಬೆರೆಯಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಲಿಯುವುದು, ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಸರಿ ಮತ್ತು ತಪ್ಪುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
- ಲೈಂಗಿಕತೆ
ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ಗುರುತು (Sexuality and
Gender Identity): ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ
ದೇಹಗಳು ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಲಿಯುವುದು ಮತ್ತು ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪುಲ್ಲಿಂಗ ಅಥವಾ ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ ಎಂದರೆ ಏನು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು
ರೂಪಿಸುವ ನಾಲ್ಕು ಶಕ್ತಿಗಳು (The Four Forces
Shaping Development) ಬೆಳವಣಿಗೆಯು
ನಾಲ್ಕು ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ, ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಜೀವನವನ್ನು ಒಂದೇ ರೀತಿ ಅನುಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ:
- ಜೈವಿಕ
ಶಕ್ತಿಗಳು
(Biological forces): ಆನುವಂಶಿಕ
ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿತ ಅಂಶಗಳು.
- ಉದಾಹರಣೆ:
ಮೆದುಳಿನ ಪ್ರಬುದ್ಧತೆ, ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆ, ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಯಾಮ.
- ಮಾನಸಿಕ
ಶಕ್ತಿಗಳು
(Psychological forces): ಆಂತರಿಕ
ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳು.
- ಉದಾಹರಣೆ:
ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಹಜ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ.
- ಸಾಮಾಜಿಕ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳು
(Socio-cultural forces): ಸಮಾಜ,
ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಗಳ ಪ್ರಭಾವ.
- ಉದಾಹರಣೆ:
ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕುಟುಂಬದ ವಾತಾವರಣದ ಪ್ರಭಾವ ಅಥವಾ ಬಡತನದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವುದರ ಪರಿಣಾಮಗಳು.
- ಜೀವನ
ಚಕ್ರದ ಶಕ್ತಿಗಳು (Life cycle
forces): ಒಂದೇ
ಘಟನೆಯು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅವರ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು.
ಬೆಳವಣಿಗೆಯ
ಪ್ರಮುಖ ಚರ್ಚೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು (Major Debates and
Issues in Development) ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು
ನಾವು ಹೇಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತೇವೆ ಎಂಬುದರ
ಕುರಿತು ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ:
- ನಿಸರ್ಗ
Vs ಪೋಷಣೆ
(Nature vs. Nurture): ನಮ್ಮ
ನಡವಳಿಕೆಯು ಆನುವಂಶಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ (ನಿಸರ್ಗ) ಅಥವಾ ಪರಿಸರದ ಕಲಿಕೆಯಿಂದ (ಪೋಷಣೆ) ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂದು ಈ ಚರ್ಚೆಯು ಕೇಳುತ್ತದೆ.
- ಉದಾಹರಣೆ:
ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಾರಂಭವು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಜೈವಿಕ ಘಟನೆಯಾಗಿದೆ (ನಿಸರ್ಗ), ಆದರೆ ಅದು ಸಂಭವಿಸುವ ನಿಖರವಾದ ಸಮಯವು ಮಗುವಿನ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆಯಂತಹ ಪರಿಸರ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ (ಪೋಷಣೆ).
- ಸ್ಥಿರತೆ
Vs ಬದಲಾವಣೆ
(Stability vs. Change): ಮಾನವನ
ಲಕ್ಷಣಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತವೆಯೇ ಅಥವಾ ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆಯೇ ಎಂದು ಇದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತದೆ.
- ಉದಾಹರಣೆ:
ನಾಚಿಕೆ ಸ್ವಭಾವದ ಮಗುವು ಬೆಳೆದು ನಾಚಿಕೆ ಸ್ವಭಾವದ ವಯಸ್ಕನಾಗುತ್ತಾನೆಯೇ ಅಥವಾ ಅವರ ನಾಚಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಏರಿಳಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯೇ?.
- ನಿರಂತರತೆ
Vs ಅನಿರಂತರತೆ
(Continuity vs. Discontinuity): ಬೆಳವಣಿಗೆಯು
ಕೌಶಲ್ಯಗಳ ಸುಗಮ, ಕ್ರಮೇಣ ಶೇಖರಣೆಯಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಅದು ಹಠಾತ್, ವಿಭಿನ್ನ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಎಂದು ಇದು ಕೇಳುತ್ತದೆ.
ಬೆಳವಣಿಗೆಯ
ಪ್ರಮುಖ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳು (Key Characteristics
and Laws of Development)
- ಬೆಳವಣಿಗೆಯು
ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹುದು
(Development is Plastic): ಇದರರ್ಥ
ಮಾನವನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಮೃದುವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಸಂದರ್ಭಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಬಹುದು.
- ಉದಾಹರಣೆ:
ಅಪಸ್ಮಾರಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಶಿಶುವಿನ ಮೆದುಳಿನ ಒಂದು ಅರ್ಧಗೋಳವನ್ನು
(hemisphere) ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರೆ,
ಮೆದುಳಿನ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಮರುಸಂಘಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಉಳಿದ ಅರ್ಧವು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
- ಬೆಳವಣಿಗೆಯು
ಊಹಿಸಬಹುದಾದ
ಮಾದರಿಗಳನ್ನು
ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ
(Development follows predictable patterns): ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ
ಜೈವಿಕ ನಿಯಮಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಸೆಫಾಲೋಕಾಡಲ್ ನಿಯಮ (Cephalocaudal
Law) ಪ್ರಕಾರ ದೈಹಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ತಲೆಯಿಂದ ಪಾದಗಳ ಕಡೆಗೆ ಹರಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಪ್ರಾಕ್ಸಿಮೋಡಿಸ್ಟಲ್ ನಿಯಮ (Proximodistal
Law) ಪ್ರಕಾರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ದೇಹದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ಹೊರಗಿನ ತುದಿಗಳವರೆಗೆ ಹರಡುತ್ತದೆ.
- ಬೆಳವಣಿಗೆಯು
ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಘಟನೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ
(Development is influenced by Non-normative events): ಇವುಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರಿಗೆ ಸಂಭವಿಸದ ಅತ್ಯಂತ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಘಟನೆಗಳಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವನದ ಅನುಕ್ರಮದ ಮೇಲೆ ಭಾರಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ.
- ಉದಾಹರಣೆ:
ಬಹಳ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪೋಷಕರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಥವಾ ಲಾಟರಿ ಗೆಲ್ಲುವುದು.
ಸಂಶೋಧಕರು
ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ (How Researchers
Study Development) ಮಾನವನ
ಜೀವನವು ದೀರ್ಘವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ
ಮಾಡಲು ಸಂಶೋಧಕರು ವಿಶೇಷ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು:
- ಉದ್ದದ
ವಿಧಾನ
(Longitudinal method): ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ
ಒಂದೇ ಗುಂಪಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದು.
- ಅಡ್ಡ-ವಿಭಾಗದ ವಿಧಾನ (Cross-sectional
method): ಒಂದೇ
ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ವಯಸ್ಸಿನ ವಿವಿಧ ಗುಂಪಿನ ಜನರನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ವೇಗವಾದ ವಿಧಾನ.
- ಅನುಕ್ರಮ
ವಿಧಾನ
(Sequential method): ಇದು
ಅತ್ಯಂತ ವಾಸ್ತವಿಕ ವಿಧಾನವಾಗಿದ್ದು, ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡ-ವಿಭಾಗದ ಗುಂಪಿನ ಜನರನ್ನು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹಿಂದಿನ ಎರಡು ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.
ಮೂಲ:MPC002_B1_U1
ಕಾಮೆಂಟ್ಗಳಿಲ್ಲ:
ಕಾಮೆಂಟ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿ