ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ - ಭಾಗ-2

ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ-ಸುಧಾರಣೆಯು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮೂರು-ಹಂತದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ: ಕಲ್ಪನೆಗಳು (Ideas), ಅನುಷ್ಠಾನ (Implementation) ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶೆ (Review). ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಸಂಭಾವ್ಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಬೀಜಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ, ಅನುಷ್ಠಾನವು ಆ ಬೀಜಗಳನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನೈಜ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗಿ ಪೋಷಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶೆಯು ನಿಮ್ಮ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಿಂದ ಕಲಿಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸುಧಾರಿಸಲು ಬಯಸುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ, ಕಲಿಯುವ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಕುತೂಹಲ ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಈ ಹೊಸ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಹಂತವಾಗಿದೆ.

ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು (Cultivating Ideas) ನೀವು ಹಲವಾರು ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಬಹುದು:

• ಓದುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಡಿಯೊ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು (Reading and Audio Programs): ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಓದುವುದು ಅಥವಾ ಆಡಿಯೊ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಲಿಸುವುದು. ಇದು ಲೇಖಕರ ನೈಜ ಒತ್ತು ನೀಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು ನಿಮಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇತರ ದೈನಂದಿನ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಾಗಲೂ ಇದನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕೇಳಬಹುದು.
• ಇತರರನ್ನು ಮಾದರಿಯಾಗಿಸುವುದು (Modeling Others): ನೀವು ಮೆಚ್ಚುವ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜನರ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ನಡವಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ. ಯಶಸ್ವಿ ಜನರನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿ ಗಮನಿಸುವ ಮೂಲಕ, ನೀವು ಅವರ ತಪ್ಪುಗಳಿಂದ ಕಲಿಯಬಹುದು ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಸಮಯವನ್ನು ಉಳಿಸಬಹುದು.
• ಆತ್ಮಾವಲೋಕನ (Introspection): ನಿಮ್ಮ ಜೀವನದ ವಿಭಿನ್ನ ಘಟಕಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ಪೆನ್ನು ಮತ್ತು ಕಾಗದವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿ; ಆಗಾಗ್ಗೆ, ಉತ್ತಮ ಪರಿಹಾರಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ನಿಮ್ಮ ಉಪಪ್ರಜ್ಞೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ (subconscious mind) ಅಡಗಿರಬಹುದು.
• ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು (Broadening Perspectives and Testing Limits): ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಅಥವಾ ಹೊಸ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವಂತಹ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊಸ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಮೂಲಕ "ಪಾರ್ಶ್ವ ಬೆಳವಣಿಗೆ" (lateral growth) ಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ, ಇದು ಡಜನ್‌ಗಟ್ಟಲೆ ಸೃಜನಶೀಲ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಬಹುದು. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದು ತೋರುವ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಗರಿಷ್ಠ ಮಿತಿಗಳಿಗೆ ತಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ "ಲಂಬ ಬೆಳವಣಿಗೆ" (vertical growth) ಯನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ.

ಉತ್ತಮ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದು (Selecting the Best Ideas) ಒಂದು ಕಲ್ಪನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಲಿಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅದನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ, ನೀವು ಹೆಚ್ಚು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು (be highly selective). ಯಾವ ವಿಚಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲು, ನೀವು ಈ ಮೂರು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅವುಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಬೇಕು:

1. ಹೂಡಿಕೆಯ ಮೇಲಿನ ಲಾಭವೇನು? (What is the return on investment?) ನಿಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನೀವು ಅತಿಯಾದ ತೂಕ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ನಿಮ್ಮ ಆದಾಯವನ್ನು ಕೇವಲ 5% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಆರೋಗ್ಯದ ವಿಚಾರಗಳಿಗಾಗಿ ಸಮಯವನ್ನು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವುದು ಉತ್ತಮ ಲಾಭವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
2. ಇದು ನನ್ನ ಕಂಫರ್ಟ್ ಝೋನ್‌ನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದೆಯೇ? (Is it at the edge of my comfort zone?) ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸವಾಲು ಮಾಡುವ ವಿಚಾರಗಳಿಂದಲೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ, ನೀವು ವಿಪರೀತ ನಾಚಿಕೆ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಕಷ್ಟಪಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣವನ್ನು (public speaking) ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಟೋಸ್ಟ್‌ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್‌ (Toastmasters) ಗೆ ಸೇರುವುದು. ಇನ್ನೊಂದು ಕಲ್ಪನೆಯು ಉಪಯುಕ್ತವೆಂದು ತೋರಿದರೂ, ಅದು ನಿಮ್ಮ ಕಂಫರ್ಟ್ ಝೋನ್‌ನೊಳಗೆ ತುಂಬಾ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದ್ದರೆ ಅದರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
3. ನಾನು ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಉತ್ಸುಕನಾಗಿದ್ದೇನೆಯೇ? (Am I enthusiastic about the growth?) ಆ ಕಲ್ಪನೆಯು ನಿಮ್ಮ ಜೀವನಕ್ಕೆ ತರುವ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನೀವು ಆಳವಾದ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು; ಅದನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಹಿಂಜರಿಯುವಂತೆ ಅಥವಾ ಆತಂಕಕ್ಕೀಡುಮಾಡಿದರೂ ಸಹ ಈ ಉತ್ಸಾಹ ಮುಖ್ಯ.

ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯೆಡೆಗೆ ಒಲವು (Having a Bias for Action) ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ಕಲಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಮನಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ನೀವು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ನಿಜವಾದ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಮತ್ತು ತಿಳುವಳಿಕೆಯು ನೇರ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಬರುತ್ತದೆ. ನೀವು "ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯೆಡೆಗೆ ಒಲವು" (bias for action) ಅನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಅಂದರೆ ನೀವು ಕೇವಲ ಯೋಜಿಸಲು ಕಡಿಮೆ ಸಮಯವನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತೀರಿ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲು ಹಾಗೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯವನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತೀರಿ. ದೋಷರಹಿತ ಕಲ್ಪನೆ ಮಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾಯಬೇಡಿ; ನೀವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಹೊಂದಿರುವ ಉತ್ತಮ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಿ, ಇದರಿಂದ ನೀವು ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಲ್ಲದೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ದಿನವನ್ನೂ ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರುವ ಒಂದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ 30-ದಿನಗಳ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು (30-Day Trial) ನಡೆಸುವುದು, ಇದು ಹೊಸ ಅಭ್ಯಾಸ ಅಥವಾ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ನಿಮಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನೀವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿರುವಿರಿ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ:   Scott H. Young

ಗಾದೆಮಾತು: ತುಂಬಿದ ಜೇಬಿಗಿಂತ ಸಂತೋಷದ ಹೃದಯವೇ ಲೇಸು (Proverb: A Happy Heart Is Better Than a Full Purse)

ಈ ಗಾದೆಮಾತು ನಮಗೆ ನಿಜವಾದ ಸಂತೋಷವು ಸಂಪತ್ತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮೌಲ್ಯಯುತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಹಣವು ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಅದು ಸಂತೋಷ, ಶಾಂತಿ ಅಥವಾ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹರ್ಷಚಿತ್ತದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಹೃದಯವು ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ತರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಸಂತೋಷವಿಲ್ಲದ ಸಂಪತ್ತು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಶೂನ್ಯತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ಹಣವು ಎಲ್ಲಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅನೇಕ ಜನರು ಹಣದ ಹಿಂದೆ ಓಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಮೂಲಭೂತ ಅಗತ್ಯಗಳು ಪೂರೈಸಲ್ಪಡುವವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಆದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂತೋಷವು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಅದರಾಚೆಗೆ, ಹಣವು ಜೀವನ ತೃಪ್ತಿ ನೀಡುವುದು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ, ಇದರರ್ಥ ಕೇವಲ ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುಗಳಿಗಿಂತ ಆಂತರಿಕ ಸಂತೋಷ, ಸ್ನೇಹ, ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸುವುದು. "ತುಂಬಿದ ಜೇಬು" ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಸಂತೋಷದ ಹೃದಯವು ಜೀವನವನ್ನು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಉದಾಹರಣೆಗಳು (Examples)

• ಕೌಟುಂಬಿಕ ಉದಾಹರಣೆ: ನನ್ನ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿ, ಆದರೆ ಅವರು ತುಂಬಾ ಕಾರ್ಯನಿರತ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ, ಹಾಗೂ ಅವರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ಬಳಿ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಸಮಯವಿಲ್ಲ. ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇರುವುದರ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಅವರ ಸಂಪತ್ತು ಬದಲಾಯಿಸಲಾರದು. ನಿಜವಾಗಿಯೂ, ತುಂಬಿದ ಜೇಬಿಗಿಂತ ಸಂತೋಷದ ಹೃದಯವೇ ಮೇಲು.
• ತರಗತಿಯ ಉದಾಹರಣೆ: ಸರಾಸರಿ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುವ ಆದರೆ ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಆನಂದಿಸುವ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ನಗುವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು, ನಿರಂತರ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಆತಂಕವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಟಾಪರ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂತೋಷವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.
• ಕ್ರೀಡಾ ಉದಾಹರಣೆ: ಕೇವಲ ಬಹುಮಾನದ ಹಣಕ್ಕಾಗಿ ಆಡುವ, ಆದರೆ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಬಳಲಿಕೆಯಿಂದ ಬಳಲುವ ಆಟಗಾರನಿಗಿಂತ ಮೋಜು ಮತ್ತು ತಂಡದ ಮನೋಭಾವಕ್ಕಾಗಿ ಆಡುವ ಆಟಗಾರನು ಹೆಚ್ಚು ಸಂತೋಷವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.
• ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ಉದಾಹರಣೆ: ದುಃಖದಿಂದ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ತಿನ್ನುವ ಶ್ರೀಮಂತನಿಗಿಂತ, ಸಾಧಾರಣ ಪಾಕೆಟ್ ಮನಿ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಹರ್ಷಚಿತ್ತದಿಂದ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಔತಣಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ.

ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪಾಠಗಳು (Lessons for Students)

• ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುಗಳಿಗಿಂತ ಸಂತೋಷಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಮೌಲ್ಯ ನೀಡಿ.
• ಬಲವಾದ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಿ—ಹಣಕ್ಕಿಂತ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರು ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯ.
• ಮನಸ್ಸಿನ ಶಾಂತಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸಿ.
• ಸಣ್ಣ ಸಂತೋಷಗಳನ್ನು ಆನಂದಿಸಿ—ನಗು, ದಯೆ ಮತ್ತು ಕೃತಜ್ಞತೆ.
• ನೆನಪಿಡಿ: ಹಣವು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಸಂತೋಷದ ಹೃದಯವನ್ನಲ್ಲ.

ಸಂತೋಷವೇ ನಿಜವಾದ ನಿಧಿ ಎಂದು ಈ ಗಾದೆ ನಮಗೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ತುಂಬಿದ ಜೇಬು ಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಸಂತೋಷವಿಲ್ಲದೆ ಅದು ಶೂನ್ಯವಾಗಿ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ನಗು, ಸ್ನೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು ಕಲಿಯಬೇಕು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಸಂತೋಷದ ಹೃದಯವು ಚಿನ್ನಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ (Source): https://lemongrad.com/proverbs-with-meanings-and-examples

ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತೆರೆಯಿರಿ: ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹರಿಸುವಿಕೆಯ ವಿಜ್ಞಾನ

ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿ, ನೀವು ಪ್ರತಿದಿನ ಅನೇಕ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತೀರಿ, ಇದು ಪ್ರಬಂಧ ಬರೆಯುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸಂಕೀರ್ಣ ಗಣಿತದ ಸಮೀಕರಣವನ್ನು ಬಿಡಿಸುವವರೆಗೆ ಇರಬಹುದು. ಈ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಲು, ಮಾನವರು ಹೊಂದಿರುವ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಆಲೋಚನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಾದ ಸೃಜನಶೀಲತೆ (creativity) ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹರಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು (problem solving) ನೀವು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತೀರಿ. ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ನಿಖರವಾಗಿ ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ? ಹೊಸ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ನಾವು ಹೇಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತೇವೆ ಮತ್ತು ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿವಾರಿಸುತ್ತೇವೆ ಎಂಬುದರ ಹಿಂದಿನ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಾವು ತಿಳಿಯೋಣ.

ಸೃಜನಶೀಲತೆಯ ಮಾಂತ್ರಿಕತೆ

ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಕೇವಲ ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಗಾರರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತ ಎಂದು ನಾವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ, ಆದರೆ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಇದನ್ನು ಅಸಾಮಾನ್ಯ, ನವೀನ (novel) ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಗುರಿ-ಆಧಾರಿತ ಚಿಂತನೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ವಿಧಗಳಿವೆ: "Big-C" (ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸೃಜನಶೀಲತೆ), ಇದು ಸಾಪೇಕ್ಷತಾ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಆವಿಷ್ಕಾರ ಅಥವಾ ಮೋನಾ ಲಿಸಾ ಚಿತ್ರಕಲೆಯಂತೆ ಇಡೀ ಮಾನವ ನಾಗರಿಕತೆಯನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು "little-c" (ದೈನಂದಿನ ಸೃಜನಶೀಲತೆ), ನಿಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಹರಿಸಲು ನೀವು ಇದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತೀರಿ.

ಹಾಗಾದರೆ, ನೀವು ನಿಜವಾಗಿ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಿ? ಗ್ರಹಾಂ ವಾಲಾಸ್ (Graham Wallas) ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಸೃಜನಶೀಲ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ:

1. ಸಿದ್ಧತೆ (Preparation): ನೀವು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕಲೆಹಾಕುತ್ತೀರಿ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಕಲಿಯುತ್ತೀರಿ.
2. ಕಾವು ಕೊಡುವಿಕೆ (Incubation): ನೀವು ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ದೂರ ಸರಿದು, ಮಾಹಿತಿಯು ನಿಮ್ಮ ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆಗೆ (unconscious) ಹೋಗಲು ಬಿಡುತ್ತೀರಿ ಮತ್ತು ನೀವು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಕೇವಲ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತೀರಿ.
3. ಜ್ಞಾನೋದಯ (Illumination): ಇದು "ಆಹಾ!" (Aha!) ಕ್ಷಣ! ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೀವು ಹಠಾತ್ತನೆ ಒಳನೋಟವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತೀರಿ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಪರಿಹಾರ ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧವು ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ.
4. ಪರಿಶೀಲನೆ (Verification): ನಿಮ್ಮ ಅದ್ಭುತ ಉಪಾಯವು ನೈಜ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೀವು ಅದನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತೀರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಪಡಿಸುತ್ತೀರಿ.

ಹೆಚ್ಚು ಸೃಜನಶೀಲರಾಗಲು ಬುದ್ಧಿವಂತರಾಗಿರಬೇಕೇ (genius) ಎಂದು ನೀವು ಆಶ್ಚರ್ಯಪಡಬಹುದು. ಸಂಶೋಧನೆಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲತೆಯ ನಡುವೆ ದುರ್ಬಲ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. "ಮಿತಿ ಕಲ್ಪನೆ" (threshold hypothesis) ಪ್ರಕಾರ, ಸೃಜನಶೀಲರಾಗಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೂಲಭೂತ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ (ಹೆಚ್ಚಾಗಿ 120 ರ IQ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ), ಆದರೆ ಅದರಾಚೆಗೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ IQ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೃಜನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಸೃಜನಶೀಲತೆಗೆ ಜ್ಞಾನದ ಮಿಶ್ರಣ, ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಇಚ್ಛೆ, ಆಂತರಿಕ ಪ್ರೇರಣೆ (ನೀವು ಮಾಡುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವುದು) ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ಪರಿಸರದ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.

 

ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹರಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕರಗತ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು

ಸೃಜನಶೀಲತೆಯು ಹೊಸ ಮತ್ತು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತತೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಇದ್ದರೆ, ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹರಿಸುವಿಕೆಯು ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ (ಆರಂಭಿಕ ಸ್ಥಿತಿ) ನೀವು ಬಯಸಿದ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು (ಗುರಿ ಸ್ಥಿತಿ) ತಲುಪಲು ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಚಿಂತನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ.

ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ವೋಲ್ಫ್‌ಗ್ಯಾಂಗ್ ಕೊಹ್ಲರ್ (Wolfgang Köhler) ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಅವರು ಹಸಿದ ಚಿಂಪಾಂಜಿಯನ್ನು ಒಂದು ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಬಾಳೆಹಣ್ಣುಗಳು ಛಾವಣಿಯಿಂದ ನೇತಾಡುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮೂರು ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಚಿಂಪಾಂಜಿಯು ಆರಂಭಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು (ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಇರುವುದು) ಮತ್ತು ಗುರಿ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು (ಬಾಳೆಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವುದು) ಹೊಂದಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಅಪ್ರಸ್ತುತ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ನಂತರ, ಚಿಂಪಾಂಜಿಗೆ ಹಠಾತ್ ಒಳನೋಟ (insight) ಮೂಡಿತು: ಅದು ಬಾಳೆಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಲಂಬವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿತು.

ನೀವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವಾಗ, ನೀವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ತಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತೀರಿ:

• ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳು (Algorithms): ಇದು ಹಂತ-ಹಂತದ ವಿಧಾನವಾಗಿದ್ದು, ನಿಖರವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಿದರೆ ಸರಿಯಾದ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನೀವು ಅನಾಗ್ರಾಮ್ (ಒಂದು ಪದವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾಗಿರುವ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಮರುಹೊಂದಿಸುವುದು) ಅನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಪದವು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಅಕ್ಷರಗಳ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂಭಾವ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಶ್ರಮವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
• ಹ್ಯೂರಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ (Heuristics): ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲು ಮಾನವ ಮಿದುಳುಗಳಿಗೆ ಸಮಯವಿಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ, ನಾವು ಹ್ಯೂರಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್-ಸಾಮಾನ್ಯ "ಹೆಬ್ಬೆರಳಿನ ನಿಯಮಗಳು" (rules of thumb) ಅಥವಾ ಮಾನಸಿಕ ಶಾರ್ಟ್‌ಕಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತೇವೆ. ಅವು ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರವನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವು ಬಹಳ ವೇಗವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು (working backward), ಇದು ಗುರಿಯ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಬರುವ ಮೂಲಕ ಪೇಪರ್-ಮತ್ತು-ಪೆನ್ಸಿಲ್ ಮೇಜ್‌ಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ತಂತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಸಾಧನ-ಅಂತ್ಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (means-end analysis), ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಸಣ್ಣ ಹಂತಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುತ್ತೀರಿ, ನಿಮ್ಮ ಅಂತಿಮ ಗುರಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹತ್ತಿರವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೀರಿ.

ಮಾನಸಿಕ ಅಡೆತಡೆಗಳು: ಯಾವುದು ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತದೆ?

ಉತ್ತಮ ತಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹ, ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹರಿಸುವುದು ಯಾವಾಗಲೂ ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಮೆದುಳು ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.

ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಡಚಣೆಯೆಂದರೆ ನಿಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿ (mental set), ಇದು ನಿಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಅನುಭವಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸ್ಟೀರಿಯೊಟೈಪಿಕಲ್ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೋಡಲು, ಕೆಳಗಿನ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಜೋರಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ: MACDONALD... MACMOHAN... MACGREGOR... MACHINERY. ಆ ಕೊನೆಯ ಪದವನ್ನು ನೀವು "ಮ್ಯಾಕ್-ಹಿನರಿ" (MacHinery) ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರೆ, ನೀವು ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಗೆ ಬಲಿಯಾಗಿದ್ದೀರಿ! ನಿಮ್ಮ ಮೆದುಳು "Mac" ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿತ್ತೆಂದರೆ ಅದು ಅದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯಿಸಿದೆ.

ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಲೆ ಎಂದರೆ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಿರತೆ (functional fixedness). ನೀವು ವಸ್ತುವನ್ನು ಅದರ ವಾಡಿಕೆಯ, ಸ್ಟೀರಿಯೊಟೈಪಿಕಲ್ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಗ್ರಹಿಸಿದಾಗ ಇದು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನಿಮಗೆ ಪೇಪರ್‌ವೇಟ್ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಆದರೆ ಕೇವಲ ಭಾರವಾದ ವ್ರೆಂಚ್ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಿರತೆಯು ವ್ರೆಂಚ್ ಅನ್ನು ಬಳಸದಂತೆ ನಿಮ್ಮನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು ಏಕೆಂದರೆ ನೀವು ಅದನ್ನು ಕೇವಲ ಬೋಲ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ತಿರುಗಿಸುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ನೋಡುತ್ತೀರಿ.

ನಿಮ್ಮ ಮೆದುಳು ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅದರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮೊದಲ ಹಂತವಾಗಿದೆ. ಮುಂದಿನ ಬಾರಿ ನೀವು ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಾಗ, ಸೃಜನಶೀಲತೆಯ ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಡಿ—ಬಹುಶಃ ನಿಮಗೆ "ಕಾವು ಕೊಡುವ" (incubation) ಅವಧಿಯ ಅಗತ್ಯವಿರಬಹುದು—ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುವ ಮಾನಸಿಕ ಸೆಟ್‌ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರದಿಂದಿರಿ!

Source: MPC001_B2_U3