ಮುಗಿಸುವುದಕ್ಕಲ್ಲ, ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಓದಿ. ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯ ಆನಂದವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಿ.

 ಆತ್ಮೀಯ ಸ್ನೇಹಿತರೇ,

ಯುಪಿಎಸ್‌ಸಿ ಸಿಎಸ್‌ಇ (UPSC CSE) ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಸಿದ್ಧತೆಯ ಸುದೀರ್ಘ ಹಾಗೂ ಸವಾಲಿನ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಆಲೋಚನೆಯು ನೀವು ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸಬಲ್ಲದು: “ಮುಗಿಸುವುದಕ್ಕಲ್ಲ, ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಓದಿ”. ನಾವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಷ್ಟು ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ್ದೇವೆ, ಎಷ್ಟು ಪುಟಗಳನ್ನು ತಿರುವಿ ಹಾಕಿದ್ದೇವೆ ಅಥವಾ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಎಷ್ಟು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಓದಿ ಮುಗಿಸಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಮ್ಮ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಪರೀಕ್ಷಾ ಸಿದ್ಧತೆಯ ನಿಜವಾದ ಸಾರವು ಅಂತಿಮ ಗೆರೆಯನ್ನು ತಲುಪಲು ಧಾವಿಸುವುದರಲ್ಲಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತದಲ್ಲೂ ನಿಂತು ಏಕೆ, ಹೇಗೆ, ಮತ್ತು ಒಂದು ವೇಳೆ ಹೀಗಾದರೆ ಏನು ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದರಲ್ಲಿದೆ. ಓದುವುದು ಕೇವಲ ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲ; ಅದು ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಲೇಖಕರ ಆಲೋಚನೆಗಳ ನಡುವಿನ, ನಿಮ್ಮ ಕುತೂಹಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಸಜೀವ ಸಂವಾದವಾಗಿದೆ.

ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಚಿಂತಕರು ಮತ್ತು ಲೇಖಕರು "ಮುಗಿಸುವುದಕ್ಕಲ್ಲ, ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಓದಿ" ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ಪುಷ್ಟೀಕರಿಸುವ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಮಾತುಗಳು ಕೇವಲ ಓದಿ ಮುಗಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕುತೂಹಲ, ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ಮತ್ತು ಓದಿನ ಆಳವಾದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಅಮೆರಿಕನ್ ಲೇಖಕ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣಕಾರ ಮತ್ತು ನಟ ಫ್ರಾನ್ ಲೆಬೊವಿಟ್ಜ್ ಅವರು, "ಮಾತನಾಡುವ ಮುನ್ನ ಯೋಚಿಸಿ; ಯೋಚಿಸುವ ಮುನ್ನ ಓದಿ" ಎಂದಾಗ, ಓದುವುದು ಬೇಗ ಮುಗಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಮಂಥನವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಜಪಾನಿ ಲೇಖಕ ಮತ್ತು ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಹರುಕಿ ಮುರಕಾಮಿ ಇದನ್ನು ಬೇರೆಯದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: "ಎಲ್ಲರೂ ಓದುವ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನೇ ನೀವೂ ಓದಿದರೆ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಯೋಚಿಸುವುದನ್ನಷ್ಟೇ ನೀವೂ ಯೋಚಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ"; ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಕುರುಡಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದರ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಫ್ರೆಂಚ್ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಗುಸ್ಟಾವ್ ಫ್ಲೌಬರ್ಟ್ (1821–1880) ಅವರು: "ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮನ್ನು ರಂಜಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಓದುವಂತೆ ಅಥವಾ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಜನರು ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಓದುವಂತೆ ಓದಬೇಡಿ. ಬದಲಾಗಿ ಬದುಕುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಓದಿ!" ಎಂದು ಕರೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ, ಓದು ಕೇವಲ ಒಂದು ವ್ಯವಹಾರವಾಗದೆ ಪರಿವರ್ತನಾತ್ಮಕವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಓದಿನ ಮೂಲಕ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ನಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಕೇವಲ ಮುಗಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೇಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.

ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಕಾಂಕ್ಷಿಗಳು ಒಂದು ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಮುಗಿಸಬೇಕಾದ ಒಂದು ಕಾರ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ, ಟಾಪರ್‌ಗಳು ಅದನ್ನು ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾದ ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ: ಗಂಭೀರ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ಏಕೈಕ ಅಭ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಮಾರ್ಜಿನ್ ಟಿಪ್ಪಣಿ (margin annotation)—ಅಂದರೆ ಸಾರಾಂಶ ಬರೆಯುವ ಬದಲು ಪ್ರತಿ ಪ್ಯಾರಾಗ್ರಾಫ್‌ಗೆ ಒಂದೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಬರೆಯುವುದು. ಪ್ರಶ್ನೆಯು ಸಕ್ರಿಯ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು (active recall) ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಸಾರಾಂಶ ಬರೆಯುವುದು ಕೇವಲ ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಕೈಬರಹದಲ್ಲಿ ನಕಲು ಮಾಡಿದಂತೆ. ಅನ್ವಯಿಸದ ಜ್ಞಾನವು ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕ ಹೊರೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಚಾಣಕ್ಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅದೇ ತತ್ವವು ಇಲ್ಲೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ (Indian Polity) ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಓದುವಾಗ, "ಈ ವಿಧಿಯು (Article) ಇದರ ಹಿಂದಿನ ವಿಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ?" ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸದೆ ಓದಿದರೆ ಕೇವಲ ಪರಿಚಯವಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ಆಳವಾದ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಯುಪಿಎಸ್‌ಸಿ ಸಿಎಸ್‌ಇ ಸೇರಿದಂತೆ ಬಹುತೇಕ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಇಂತಹ ಆಳವಾದ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯನ್ನು ಪುರಸ್ಕರಿಸುತ್ತವೆ.

ನೀವು ಇತಿಹಾಸದ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಾಗ, ಘಟನೆಗಳ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮವನ್ನು ಮುಗಿಸಲು ಧಾವಿಸಬೇಡಿ. ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಿಂತು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ: ಒಂದು ಕ್ರಾಂತಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ, ಮತ್ತೊಂದು ಏಕೆ ವಿಫಲವಾಯಿತು? ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಹಣೆಬರಹವನ್ನು ಯಾವ ಶಕ್ತಿಗಳು ರೂಪಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಅವು ಹೇಗೆ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತವೆ? ನೀವು ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವಾಗ ಕೇವಲ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಕಂಠಪಾಠ ಮಾಡಬೇಡಿ. ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ: ಅವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆಯೇ? ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಅವು ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಿ ಎಡವುತ್ತವೆ? ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಜಿಡಿಪಿ (GDP) ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳನ್ನು ಬರೆದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ; ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಯಾವಾಗಲೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿ ಏಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆ ಅಂತರವನ್ನು ನೀಗಿಸಲು ಭಾರತವು ಕಲಿಯಬೇಕಾದ ಪಾಠಗಳೇನು ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಿ.

ಪಠ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಷಯವೂ ದಾಟಬೇಕಾದ ಅಡೆತಡೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಗೆ ತೆರೆದಿರುವ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲು. ನೀವು ಓದುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪುಟವೂ ಹೆಚ್ಚು ಆಳವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ನೀಡುವ ಆಹ್ವಾನವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸವು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ನೀವು ಅಗತ್ಯವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದಿದ್ದರೆ, ಈಗಾಗಲೇ ಯಶಸ್ಸು ಸಾಧಿಸಿದಂತೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇಡೀ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಮೊದಲಿನಿಂದ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ಓದುವುದಕ್ಕಿಂತ ಒಂದು ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಹೀಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಓದುವುದು ನಿಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಆಮೂಲಾಗ್ರವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಬಲ್ಲದು. ಪರೀಕ್ಷಕರು ಜ್ಞಾನಕೋಶಗಳನ್ನು (encyclopaedias) ಹುಡುಕುತ್ತಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವ, ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಮತ್ತು ಚಿಂತಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಮೂಲಕ ಓದುವುದು ಅಂತಹ ಗುಣಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಸಾರಾಂಶಗಳಾಗದೆ ತರ್ಕಬದ್ಧ ವಾದಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸುವ, ಕೇವಲ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗದೆ ಹೊಸ ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವ ನಿಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹರಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಚಿಂತನಶೀಲ ಮತ್ತು ನೈಜವಾದ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಹಾಗೂ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಆಲೋಚನೆಯ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಮುಖ್ಯವಾಗುವ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಆದ್ದರಿಂದ, ಇನ್ನೂ ಓದದಿರುವ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಅಥವಾ ಅಪೂರ್ಣ ಅಧ್ಯಾಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆತಂಕಪಡಬೇಡಿ. ಬದಲಾಗಿ, ನಿಮ್ಮನ್ನೇ ಹೀಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ: ನಾನು ಇಂದು ಯಾವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿದೆ? ಯಾವ ಹೊಸ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡೆ? ಯಾವ ಊಹೆಗಳನ್ನು ಸವಾಲಿಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿದೆ? ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಜ್ಞಾನದ ಕಡೆಗೆ ಇಡುವ ಹೆಜ್ಜೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಂಥನವೂ ಸ್ವಂತಿಕೆಯ ಕಡೆಗೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿರಾಮವೂ ಆಳವಾದ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಯುಪಿಎಸ್‌ಸಿ ಸಿಎಸ್‌ಇ ಪಯಣವು ಅಂತಿಮ ಗೆರೆ ಮುಟ್ಟುವ ಓಟವಲ್ಲ; ಇದು ಕುತೂಹಲ, ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಮನೋಭಾವ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಒಬ್ಬ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಕನ (Civil Servant) ಮನಸ್ಸನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಆಲೋಚನೆಯನ್ನು ಒಂದು ಮಂತ್ರದಂತೆ ನಿಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪುಟವೂ ಹೊರೆಯಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ಕೊಡುಗೆ; ಅದೊಂದು ಕೆಲಸವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಒಂದು ಕಿಡಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ನಿಮಗೆ ನೆನಪಿಸಲಿ. ಓದಿ ಮುಗಿಸಲೇಬೇಕೆಂಬ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಇದು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿ, ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯ ಆನಂದದ ಕಡೆಗೆ ಮುನ್ನಡೆಸಲಿ. ಪರೀಕ್ಷೆಯ ದಿನ ಬಂದಾಗ, ನಿಮ್ಮ ಉತ್ತರಗಳು ಯಾಂತ್ರಿಕ ನಕಲುಗಳಾಗದೆ, ಯೋಚಿಸಲು, ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಮತ್ತು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಜೀವ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಇದು ನಿಮಗೆ ನೀಡಲಿ.

ಈ ಮಾತುಗಳೊಂದಿಗೆ, ನಿಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೂ ಶುಭ ಹಾರೈಸುತ್ತೇನೆ,

 

ಮೂಲ: CSR Editorial

ಸುರೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ಸಚ್ದೇವ

ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಅಭ್ಯಾಸ (K. Anders Ericsson)

ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಅಭ್ಯಾಸ (Deliberate Practice) ಎಂದರೆ ಏನು?

ಆಂಡರ್ಸ್ ಎರಿಕ್ಸನ್ (K. Anders Ericsson) ಅವರು ಅಭ್ಯಾಸದ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟವು ಸಾಧನೆಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು ಜನ್ಮಜಾತ ಪ್ರತಿಭೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಕೇವಲ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಅಭ್ಯಾಸವು ಯೋಜನಾಬದ್ಧ, ಶ್ರಮದಾಯಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವತ್ತ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ.

• ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆ: ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಕೇವಲ 5 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಓದುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೆಲಸವಾದರೆ, ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸುವುದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವುದು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ.
  
  
  

ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಅಭ್ಯಾಸದ ಕುರಿತು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು

ಯಂಗ್ ಅವರು ಎರಿಕ್ಸನ್ ಅವರ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ನಿಜ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯಿಸುವಾಗ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ:

1. ಪ್ರತಿಭೆ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಕೂಡ ಮುಖ್ಯ: ಎರಿಕ್ಸನ್ ಅವರು ಉನ್ನತ ಸಾಧನೆಗೆ ಅಭ್ಯಾಸವೊಂದೇ ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರೂ, ಜನ್ಮಜಾತ ಪ್ರತಿಭೆ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಯಂಗ್ ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ.
2. ನಿಜ ಜೀವನದ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ: ಚದುರಂಗ (Chess) ಅಥವಾ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ತರಬೇತಿಯ ಗುರಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಬಂಧ ಬರಹ, ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್‌ನಂತಹ ನಿಜವಾದ ವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ "ಸುಧಾರಣೆ" ಎಂದರೆ ಏನು ಎಂಬುದನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ, ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೆಲಸವೂ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ 3 ಪ್ರಮುಖ ಪಾಠಗಳು

1. ಹೇಗೆ ಕಲಿಯಬೇಕು ಎನ್ನುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಏನನ್ನು ಕಲಿಯಬೇಕು ಎನ್ನುವುದೂ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ

ಸಮಯ ಕಡಿಮೆಯಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶ್ರಮ ಬೇಕಾಗುವುದರಿಂದ, ಸರಿಯಾದ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ. ನಿಮ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕೌಶಲ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಗತ್ಯ.

• ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆ: ಹಳೆಯ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಒಂದನ್ನು ಕಲಿಯಲು 50 ಗಂಟೆಗಳನ್ನು ವಿನಿಯೋಗಿಸುವ ಬದಲು, ಉದ್ಯಮದ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಇಂದಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಡಿಕೆಯಿರುವ ಪೈಥಾನ್ (Python) ಅಥವಾ ಎಸ್‌ಕ್ಯುಎಲ್ (SQL) ನಂತಹ ಆಧುನಿಕ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ.

2. ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅದನ್ನು ತೋರಿಸುವುದು (Showing) ಕೂಡ ಮುಖ್ಯ

ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಕಗಳು ಮತ್ತು ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳ ಮೂಲಕ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಅಳೆಯಬಹುದು. ಆದರೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಅಳೆಯುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಧಾರಗಳು, ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳು (credentials), ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳ ದಾಖಲೆಗಳು ಯಶಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

• ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆ: ನಿಮಗೆ ಬರವಣಿಗೆ ಅಥವಾ ಕೋಡಿಂಗ್ ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಸಾಲದು; ಅದನ್ನು ಗಿಟ್‌ಹಬ್ (GitHub) ನಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟ್‌ಫೋಲಿಯೋ ಆಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದು, ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ನಿಮ್ಮ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಇತರರು ಗುರುತಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

3. ನಿಜ ಜೀವನದ ಕೌಶಲ್ಯಗಳಿಗೆ ನಿಜ ಜೀವನದ ಅಭ್ಯಾಸವೇ ಬೇಕು

ಸಂಗೀತಗಾರರು ರಂಗದ ಮೇಲಿಗಿಂತ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಭ್ಯಾಸ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಕಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಅಥವಾ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್‌ನಂತಹ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಜವಾದ ಕೆಲಸದ ವಾತಾವರಣದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ ಕಲಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೇವಲ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಬದಲು, ನಿಜವಾದ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ (Real-world projects) ಭಾಗವಹಿಸಿ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಬೇಕು.

• ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆ: ಕೇವಲ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕೋಡಿಂಗ್ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಬದಲು, ಓಪನ್-ಸೋರ್ಸ್ (Open-source) ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವುದು ಅಥವಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘಟನೆಗೆ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಡುವುದರಿಂದ ನೈಜ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೋಡ್‌ಬೇಸ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಅನುಭವ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: https://www.scotthyoung.com/blog/2026/09/30/deliberate-practice/

ಗಾದೆ ಮಾತು: ಮರವನ್ನು ಅದರ ಹಣ್ಣಿನಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (A Tree Is Known by Its Fruit)

ಈ ಗಾದೆಯು ಜನರು ತಮ್ಮ ಬಾಹ್ಯ ನೋಟದಿಂದ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಗುಣನಡತೆಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾವಿನ ಮರವನ್ನು ಅದರ ಸಿಹಿ ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸುವಂತೆ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವರ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ದಯೆ ಮತ್ತು ನಡವಳಿಕೆಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರ ನೋಟ, ಉಡುಪು ಅಥವಾ ಶೈಲಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗುವುದು ಸುಲಭ. ಆದರೆ ಈ ವಿಷಯಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನಿಜವಾದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನೀವು ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಿ, ಹೇಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತೀರಿ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ಬಾಳುತ್ತೀರಿ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯ. ನಿಮ್ಮ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಹಣ್ಣುಗಳಿದ್ದಂತೆ — ಅವು ನಿಮ್ಮ ನಿಜವಾದ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತವೆ.

ಉದಾಹರಣೆಗಳು

• ತರಗತಿಯ ಉದಾಹರಣೆ: ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ಶೈಲಿಯಾಗಿ (stylish) ಕಾಣಿಸದಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅವನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಓದಿ ಸಹಪಾಠಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರೆ, ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರು ಅವನನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವನ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸಗಳೇ ಅವನ "ಹಣ್ಣುಗಳು".
• ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ಉದಾಹರಣೆ: ಒಬ್ಬ ವ್ಯಾಪಾರಿಗೆ ಆಕರ್ಷಕವಾದ ಅಂಗಡಿ ಇಲ್ಲದಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅವನು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕನಾಗಿದ್ದು ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ದಯೆಯಿಂದ ನಡೆಸಿಕೊಂಡರೆ, ಜನರು ಅವನನ್ನು ನಂಬುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಬರುತ್ತಾರೆ.
• ಸ್ನೇಹದ ಉದಾಹರಣೆ: ಕಷ್ಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ನಿಲ್ಲುವ ಸ್ನೇಹಿತನು, ಕೇವಲ ಸಿಹಿಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿ ಎಂದಿಗೂ ಸಹಾಯ ಮಾಡದ ಸ್ನೇಹಿತನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮೌಲ್ಯಯುತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪಾಠಗಳು

• ನಿಮ್ಮ ನೋಟಕ್ಕಿಂತ ನಿಮ್ಮ ಒಳ್ಳೆಯ ಗುಣನಡತೆಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ.
• ನಿಮ್ಮ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ನಿಮ್ಮ ಮೌಲ್ಯಗಳಾದ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ದಯೆ ಮತ್ತು ಗೌರವವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಲಿ.
• ಜನರು ನೀವು ಹೇಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತೀರಿ ಎಂಬುದಕ್ಕಿಂತ ನೀವು ಏನು ಮಾಡುತ್ತೀರಿ ಎಂಬುದಕ್ಕಾಗಿ ನಿಮ್ಮನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಮರದ ಹಣ್ಣು ಅದರ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಂತೆ, ನಿಮ್ಮ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ನಿಮ್ಮ ಹೃದಯದ ಗುಣವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ದಯೆ, ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಸತ್ಯದ ಮೂಲಕ ಸಿಹಿ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮರದಂತೆ ಬೆಳೆಯಿರಿ. ನಿಜವಾಗಿಯೂ, ಮರವನ್ನು ಅದರ ಹಣ್ಣಿನಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: https://lemongrad.com/proverbs-with-meanings-and-examples

ಗಾದೆ ಮಾತು: ಒಂದು ಚಿತ್ರ ಸಾವಿರ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ಸಮಾನ (A Picture is Worth a Thousand Words)

ಈ ಗಾದೆಯು ಪದಗಳಿಗಿಂತ ಚಿತ್ರಗಳು ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸಬಲ್ಲವು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಪುಟಗಟ್ಟಲೆ ಪಠ್ಯದ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸಬೇಕಾದ ಭಾವನೆಗಳು, ವಿವರಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಚಿತ್ರವು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಬಹುದು.

ಹೊಸ ವಿಷಯವನ್ನು ಕಲಿಯುವಾಗ ಪದಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದ್ದರೂ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವು ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ರೇಖಾಚಿತ್ರ (diagram), ನಕ್ಷೆ (chart), ಅಥವಾ ಚಿತ್ರಗಳು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಸರಳವಾಗಿಸುತ್ತವೆ. ಚಿತ್ರಗಳು ವಿಷಯವನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ನೋಡಲು, ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಡಲು ಮತ್ತು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಕರು ತರಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಣೆ ಚಿತ್ರಗಳು (illustrations), ನಕ್ಷೆಗಳು (maps) ಮತ್ತು ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

ಉದಾಹರಣೆಗಳು:

• ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ (Biology): ಮಾನವನ ಹೃದಯದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಲಾದ ರೇಖಾಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ನೋಡಿ ಕಲಿಯುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭ. ದೀರ್ಘವಾದ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಓದುವ ಬದಲು, ಚಿತ್ರವು ಹೃದಯದ ಕೋಣೆಗಳು, ಕವಾಟಗಳು ಮತ್ತು ರಕ್ತ ಹರಿವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇತಿಹಾಸ (History): ಪ್ರಾಚೀನ ನಾಗರಿಕತೆಗಳ ನಕ್ಷೆಯು ಜನರು ಎಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ನಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದೆ ಈ ವಿವರಣೆಯು ಗೊಂದಲಮಯವಾಗಬಹುದು.
• ದೈನಂದಿನ ಜೀವನ (Daily Life): ಸಂಚಾರ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ದೀರ್ಘ ವಾಕ್ಯಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹಸುವಿನ ಚಿತ್ರವಿರುವ ಕೆಂಪು ತ್ರಿಕೋನ ಚಿಹ್ನೆಯು ಚಾಲಕರಿಗೆ ದನಕರುಗಳು ದಾಟುವ ಬಗ್ಗೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಸೂಚನೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ (Technology): ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಫ್ಲೋಚಾರ್ಟ್‌ಗಳು (flowcharts) ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.

ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪಾಠಗಳು:

• ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವಾಗ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ — ಇವು ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.
• ಚಿತ್ರಗಳು ಸಂವಹನದ ಪ್ರಬಲ ಸಾಧನಗಳು ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿಡಿ.
• ಉತ್ತಮ ಗ್ರಹಿಕೆಗಾಗಿ ಪದಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿ.
• ದೃಶ್ಯ ಕಲಿಕೆಯು (visual learning) ನೆನಪಿನ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲತೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಚಿತ್ರಗಳು ಪದಗಳಿಗಿಂತ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡಬಲ್ಲವು. ವಿಜ್ಞಾನ, ಇತಿಹಾಸ ಅಥವಾ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಚಿತ್ರಗಳು ಕಲಿಯಲು, ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಮೂಲ: https://lemongrad.com/proverbs-with-meanings-and-examples

ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಅರ್ಧ ಪರಿಹಾರವಾದಂತೆ (A Problem Well Stated Is Half Solved)

ಆತ್ಮೀಯ ಗೆಳೆಯ / ಗೆಳತಿ,

ನೀವು ಯುಪಿಎಸ್‍ಸಿ ಸಿಎಸ್‌ಇ (UPSC CSE) ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ನಿಮ್ಮ ಸಿದ್ಧತೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತದಲ್ಲೂ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ತಿಳಿದಿರುತ್ತೀರಿ. ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹಾರ (Problem-solving) ಎಂಬುದು ಜೀವನದ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಒಂದು ಕೌಶಲವಾಗಿದೆ. ಚಿಂತಕರು, ನಾಯಕರು ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹಾರಕರಿಗೆ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಿರುವ "ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಅರ್ಧ ಪರಿಹಾರವಾದಂತೆ ( A Problem well stated is Half sovled)" ಎಂಬ ಕಾಲಾತೀತ ಗಾದೆಯು ನಿಮ್ಮ ನೆರವಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.

ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸುವುದು ಎಂದರೆ, ನೀವು ಸವಾಲನ್ನು ಹೇಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತೀರಿ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆಯೇ ಅದನ್ನು ಎಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದು ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಮತ್ತು ಸರಿಯಾಗಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳಿಸದ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಗೊಂದಲ, ಶ್ರಮದ ಪೋಲು ಮತ್ತು ವ್ಯರ್ಥ ಪರಿಹಾರಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಮುನ್ನಡೆಯುವ ದಾರಿಯನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುತ್ತದೆ, ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಕಿರಿದುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ನಿಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ, ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯೇ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ.

ಈ ಗಾದೆಯ ಮೂಲವನ್ನು ಹುಡುಕಿದಾಗ, ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವುದೇ ಅದನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಭಾಗ ಎಂದು ಅನೇಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಒತ್ತು ನೀಡಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅಮೇರಿಕನ್ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ, ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಸುಧಾರಕರಾದ ಜಾನ್ ಡ್ಯೂಯಿ (1859-1952) ಅವರು ತಮ್ಮ 1910 ರ 'ಹೌ ವೀ ಥಿಂಕ್' (How We Think) ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರ, ಜನರಲ್ ಮೋಟಾರ್ಸ್‌ನ ಸಂಶೋಧನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅನ್ವೇಷಕ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಕೆಟರಿಂಗ್ (1876-1958), ಡ್ಯೂಯಿ ಅವರ ಮಾತನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾ, "ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಅರ್ಧ ಪರಿಹಾರವಾದಂತೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು, ಇದನ್ನು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ 'ಕೆಟರಿಂಗ್ಸ್ ಲಾ' (Kettering’s Law) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಇದು 'ಕಿಡ್ಲಿನ್ಸ್ ಲಾ' (Kidlin’s Law) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ವೈರಲ್ ಆಗಿದೆ. ಕಿಡ್ಲಿನ್ಸ್ ಲಾ ಪ್ರಕಾರ, "ನಿಮ್ಮ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆದರೆ, ನೀವು ಅದನ್ನು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಪರಿಹರಿಸಿದ್ದೀರಿ" ಅಥವಾ "ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬರೆದಿಟ್ಟರೆ, ಅರ್ಧ ಕೆಲಸ ಮುಗಿದಂತೆ" ಎಂದರ್ಥ. "ಕಿಡ್ಲಿನ್" ಎಂಬುದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಅಥವಾ ನಕಲಿ ಹೆಸರಂತೆ ಕಂಡುಬಂದರೂ, ಈ ನಿಯಮದ ಹಿಂದಿನ ಕಲ್ಪನೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾದದ್ದಾಗಿದೆ.

ಈ ಸರಳವಾದ ಕಲ್ಪನೆಯು ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹಾರದ ಮೂಲಭೂತ ನಿಯಮ, ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಿಕ ಶಿಸ್ತಿನ ದಿಕ್ಸೂಚಿಯಾಗಿದೆ. ನಿಜವಾದ ಗ್ರಹಿಕೆ ಎಂಬುದು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಲ್ಲ—ಅದನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಬೇಕು, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೊಳಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ತಿಳುವಳಿಕೆಯಿಂದ ಇದು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಬರವಣಿಗೆಯು ಗ್ರಹಿಕೆಯ ಅಂತಿಮ ಪರೀಕ್ಷೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಮ್ಮ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದರೆ, ನಿಮ್ಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪದಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ, ಅದು ಇನ್ನೂ ಜ್ಞಾನವಲ್ಲ—ಕೇವಲ ಪರಿಚಯವಷ್ಟೇ. ನೀವು ನಿಖರತೆಯಿಂದ ವಿವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಈ ಗಾದೆ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಯೆಂದರೆ: ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುವುದು ಹೇಗೆ?

ಒಂದು ಸರಳ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. "ನಾನು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲನಾಗಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ನೀವು ಹೇಳಿದರೆ, ಅದು ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸದ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾದದ್ದು, ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾದದ್ದು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದಿಕ್ಕನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ನೀವು, "ನನಗೆ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಭಾರತದ ಆಡಳಿತಗಾರರ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮವನ್ನು (chronology) ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಸುಧಾರಿಸಿದಾಗ, ನೀವು ಈಗಾಗಲೇ ಪರಿಹಾರದತ್ತ ಅರ್ಧದಾರಿಯನ್ನು ಸಾಗಿದ್ದೀರಿ. ಈಗ ನಿಮಗೆ ಯಾವುದರ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿದಿದೆ: ಕಾಲಾವಧಿಗಳು, ನೆನಪಿನ ತಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕ ಪುನರಾವರ್ತನೆ.

ಅದೇ ರೀತಿ, "ನನಗೆ ಉತ್ತರ ಬರೆಯಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, "ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಆಳವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಪದಗಳ ಮಿತಿಯೊಳಗೆ ನನ್ನ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಲು ನನಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ನಿಮಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ—ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವುದು, ಉತ್ತರಗಳ ರಚನೆಯ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುವುದು.

ಈ ತತ್ವವು ನಿಮ್ಮ ಸಿದ್ಧತೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಹಂತಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಯುಪಿಎಸ್‍ಸಿ ಸಿಎಸ್‌ಇ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿ:

• ಪ್ರಿಲಿಮ್ಸ್ (Prelims): "ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ರೀತಿಯ ಆಯ್ಕೆಗಳ ನಡುವೆ ನನಗೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಗೊಂದಲ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ". ಆ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯು ಪರಿಕಲ್ಪನಾ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಎಲಿಮಿನೇಷನ್ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ದಾರಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಮೈನ್ಸ್ (Mains): "ನನಗೆ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕ ವಿಷಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ". ಆ ಒಳನೋಟವು ವಿಷಯಾಧಾರಿತ ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಬಂಧ ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ.
• ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಪರೀಕ್ಷೆ (Personality Test): "ನನ್ನ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದ ಕೊರತೆಯಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ ನಾನು ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವುದು ಅಣಕು ಸಂದರ್ಶನಗಳು ಮತ್ತು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ರೂಪಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸದ ಸಮಸ್ಯೆಯ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಲೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಟಾರ್ಚ್ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದರ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಂತಿದೆ. ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಸಮಸ್ಯೆ ನಿಮ್ಮನ್ನು ನಿರಾಶೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಸುತ್ತದೆ; ನಿಖರವಾದ ಸಮಸ್ಯೆ ನಿಮಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಐನ್‌ಸ್ಟೈನ್ ಒಮ್ಮೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರು: ತಮಗೆ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಒಂದು ಗಂಟೆ ಸಮಯ ನೀಡಿದರೆ, ಅವರು 55 ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ಸಮಸ್ಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಆಲೋಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಕೇವಲ 5 ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ವ್ಯಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದೇ ಈ ತತ್ವದ ಸಾರಾಂಶವಾಗಿದೆ.

ಈ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ಆತ್ಮಾವಲೋಕನದ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಡೆಗೋಡೆ ಎದುರಿಸಿದಾಗ, ಕೊಂಚ ತಡೆದು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಿ: ನಿಖರವಾಗಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಏನು? ಅದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆದಿಡಿ. ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಸಣ್ಣ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ. ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಯೇ ಅದನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವತ್ತಿಡುವ ದೊಡ್ಡ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ.

ನಿಮ್ಮ ನೋಟ್ಸ್‌ಗಳು ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾಗಿದ್ದರೆ, "ನನ್ನ ನೋಟ್ಸ್ ಹಾಳಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಬೇಡಿ. ಬದಲಿಗೆ, "ನನ್ನ ನೋಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಷಯ ಮತ್ತು ಥೀಮ್‌ಗಳ ಪ್ರಕಾರ ವರ್ಗೀಕರಣದ ಕೊರತೆಯಿದೆ, ಇದರಿಂದ ಪುನರಾವರ್ತನೆಗೆ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿದೆ" ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ. ಒಮ್ಮೆ ನೀವು ಅದನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದರೆ, ಪರಿಹಾರವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ—ವಿಷಯದ ಪ್ರಕಾರ ನೋಟ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿ, ಫೋಲ್ಡರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಅಥವಾ ಡಿಜಿಟಲ್ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಮೇಲಾಗಿ, ಈ ತತ್ವವು ಶಿಸ್ತನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆಳವಾಗಿ ಆಲೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ನಿಮ್ಮ ಪಯಣದಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ, ನಿಮ್ಮ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಶುಭ ಹಾರೈಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ,

 

ಮೂಲ: CSR Editorial

ಸುರೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ಸಚ್ದೇವ