ವಿಶೇಷ ಅಗತ್ಯವುಳ್ಳ ಮಕ್ಕಳ ಆಪ್ತ ಗೆಳೆಯ: ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ

1. ಪೀಠಿಕೆ: 'ವಿಶೇಷ ಅಗತ್ಯವುಳ್ಳ ಮಕ್ಕಳು' ಎಂದರೆ ಯಾರು?

ಗೆಳೆಯರೇ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಗುವು ತನ್ನದೇ ಆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ನಡುವೆ ಇರುವ ಕೆಲವು ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಕಲಿಕೆ ಅಥವಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ಮಕ್ಕಳಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಇಂತಹವರನ್ನು ನಾವು 'ವಿಶೇಷ ಅಗತ್ಯವುಳ್ಳ ಮಕ್ಕಳು' (Exceptional Children) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತೇವೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞ ಕಿರ್ಕ್ (Kirk, 1972) ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಮಕ್ಕಳು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಆರು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತಾರೆ: (1) ಮಾನಸಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, (2) ಇಂದ್ರಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು, (3) ನರ-ಸ್ನಾಯು ಅಥವಾ ದೈಹಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು, (4) ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಥವಾ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ನಡವಳಿಕೆ, (5) ಸಂವಹನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಮತ್ತು (6) ಬಹುವಿಧದ ನ್ಯೂನತೆಗಳು. ಈ ಭಿನ್ನತೆಯಿಂದಾಗಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪೂರ್ಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಲು ವಿಶೇಷ ಶಿಕ್ಷಣ ಅಥವಾ ಶಾಲಾ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಮಕ್ಕಳ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ನಾವು ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ, ಅವರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯ. ಮೊದಲು ನಾವು ಕಲಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ನೋಡೋಣ.

2. ಕಲಿಕಾ ನ್ಯೂನತೆಗಳು: ಓದು, ಬರಹ ಮತ್ತು ಗಣಿತದ ಸವಾಲುಗಳು

ಕೆಲವು ಮಕ್ಕಳು ತುಂಬಾ ಬುದ್ಧಿವಂತರಾಗಿದ್ದರೂ, ಓದುವ ಅಥವಾ ಬರೆಯುವಂತಹ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು 'ಕಲಿಕಾ ನ್ಯೂನತೆ' (Learning Disability) ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕದ ಮೂಲಕ ನಾವು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು:

ಕಲಿಕಾ ನ್ಯೂನತೆಯ ಹೆಸರು	ಅರ್ಥ (ಸರಳ ವಿವರಣೆ)	ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆ
ಡಿಸ್ಲೆಕ್ಸಿಯಾ (Dyslexia)	ಓದುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುವಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ತೀವ್ರ ತೊಂದರೆ.	ಪದಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಕಷ್ಟಪಡುವುದು ಅಥವಾ 'b' ಬದಲಿಗೆ 'd' ಎಂದು ಓದುವುದು.
ಡಿಸ್‌ಗ್ರಾಫಿಯಾ (Dysgraphia)	ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅಡಚಣೆ.	ಅಕ್ಷರಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುವುದು ಮತ್ತು ಕಾಗುಣಿತ ತಪ್ಪುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದು.
ಡಿಸ್‌ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲಿಯಾ (Dyscalculia)	ಗಣಿತದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸವಾಲು.	ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಅಥವಾ ಗಣಿತದ ಸರಳ ಲೆಕ್ಕಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಶ್ರಮಿಸುವುದು.

ಈ ಕಲಿಕಾ ಸವಾಲುಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಮಕ್ಕಳು ಒಂದೇ ಕಡೆ ಕುಳಿತು ಗಮನ ಹರಿಸಲು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ. ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಈಗ ತಿಳಿಯೋಣ.

3. ADHD: ಏಕಾಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ಅತಿಯಾದ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಒಳನೋಟ

ADHD (Attention Deficit/Hyperactivity Disorder) ಎನ್ನುವುದು ಮಕ್ಕಳ ಗಮನ ಮತ್ತು ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಸ್ಥಿತಿ. ನಿಮ್ಮ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಗೆಳೆಯರು ಸದಾ ಚಡಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗಮನ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅವರಿಗೆ ನಿಮ್ಮ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ತಾಳ್ಮೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.

ಗಮನದ ಕೊರತೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು (Inattentive Symptoms):

• ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ವಿವರಗಳ ಕಡೆಗೆ ಗಮನ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ತಪ್ಪು ಮಾಡುವುದು.
• ಕೊಟ್ಟ ಕೆಲಸ ಅಥವಾ ಮನೆಗೆಲಸವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಕಷ್ಟಪಡುವುದು.
• ಸದಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಥವಾ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಮಾಡಲು ತೊಂದರೆ ಅನುಭವಿಸುವುದು.
• ಬೇರೆ ಯಾವುದೋ ಸಣ್ಣ ಶಬ್ದವಾದರೂ ತಕ್ಷಣ ಗಮನ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸರಿಯುವುದು.

ಅತಿಯಾದ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು (Hyperactive-Impulsive Symptoms):

• ಒಂದೇ ಕಡೆ ಶಾಂತವಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ಕೈಕಾಲು ಆಡಿಸುತ್ತಿರುವುದು.
• ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿ ಮುಗಿಸುವ ಮೊದಲೇ ಉತ್ತರ ಹೇಳಲು ಧಾವಿಸುವುದು.
• ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸಂಭಾಷಣೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸರದಿ ಬರುವವರೆಗೆ ಕಾಯಲು ತಾಳ್ಮೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು.

ಒಬ್ಬ ಗೆಳೆಯನಾಗಿ ನೀವು ಇಂತಹವರಿಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿ ಮಾಡದೆ, ಅವರು ಕೆಲಸ ಮುಗಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರೆ ಅವರ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಇದೇ ರೀತಿ, ದೈಹಿಕ ಸವಾಲುಗಳಿರುವ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ನಮ್ಮ ಬೆಂಬಲ ಅತೀ ಮುಖ್ಯ.

4. ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯ ಸವಾಲುಗಳು

ಕೆಲವು ಮಕ್ಕಳು ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಅಥವಾ ಅಪಘಾತಗಳಿಂದಾಗಿ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಕೆಲವು ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯೋಣ:

• ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಪಾಲ್ಸಿ (Cerebral Palsy): ಇದು ಮೆದುಳಿನ ಹಾನಿಯಿಂದಾಗಿ ಸ್ನಾಯುಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ ತಪ್ಪುವ ಸ್ಥಿತಿ. ನೆನಪಿಡಿ, ಇದು ಒಂದು ಕಾಯಿಲೆಯಲ್ಲ, ಇದು ಒಬ್ಬರಿಂದ ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಹರಡುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇದು ಅನುವಂಶಿಕವೂ ಅಲ್ಲ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಧಗಳಿವೆ:
1. ಸ್ಪಾಸ್ಟಿಕ್ (Spastic): ಸ್ನಾಯುಗಳು ತುಂಬಾ ಬಿಗಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಚಲನೆ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.
2. ಅಥೆಟಾಯ್ಡ್ (Athetoid): ತನ್ನಿಂತಾನೇ ಆಗುವ, ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ಚಲನೆಗಳು.
3. ಅಟಾಕ್ಸಿಕ್ (Ataxic): ದೇಹದ ಸಮತೋಲನ ಮತ್ತು ಅಂತರದ ಗ್ರಹಿಕೆ ತಪ್ಪುವುದು.
• ದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಶ್ರವಣ ದೋಷಗಳು:

• ಸಂಪೂರ್ಣ ದೃಷ್ಟಿ ಇಲ್ಲದ ಮಕ್ಕಳು 'ಬ್ರೈಲ್' ಲಿಪಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ದಾರಿ ತೋರಿಸಲು ಅಥವಾ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಓದಿಕೊಡಲು ನೀವು ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದು.
• ಕೇಳಲು ತೊಂದರೆ ಇರುವವರು ಶ್ರವಣ ಸಾಧನಗಳನ್ನು (Hearing Aids) ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರೊಡನೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಅವರ ಮುಖ ನೋಡಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದರೆ ಅವರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲರು.

ಈ ಸವಾಲುಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ನಮ್ಮ ನಡುವೆ ಅಸಾಧಾರಣ ಪ್ರತಿಭೆಯಿರುವ ಮಕ್ಕಳೂ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ವಿಶೇಷತೆ ಏನು ಎಂದು ನೋಡೋಣ.

5. ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಮಕ್ಕಳು: ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಕೊಡುಗೆ

ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಮಕ್ಕಳು (Gifted Children) ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ನೆನಪಿಡಿ, ಇವರಿಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸುಲಭ ಅಂದುಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ; ಇವರು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮಗೆ ಅತಿಯಾದ ಸುಲಭದ ಪಾಠಗಳಿದ್ದರೆ ಬೇಸರ (Boredom) ಅನುಭವಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಗೆಳೆಯರೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಕೆಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬಹುದು. ಇವರಲ್ಲಿ ಆರು ಮುಖ್ಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಿರಬಹುದು:

• ಬೌದ್ಧಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: ಅಸಾಧಾರಣ ಗ್ರಹಿಕೆ ಮತ್ತು ನೆನಪಿನ ಶಕ್ತಿ.
• ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರತಿಭೆ: ಗಣಿತ ಅಥವಾ ವಿಜ್ಞಾನದಂತಹ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಕಲಿಯುವುದು.
• ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಚಿಂತನೆ: ಹೊಸ ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು.
• ನಾಯಕತ್ವ ಗುಣ: ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸುವ ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಶಕ್ತಿ.
• ಕಲೆ: ಸಂಗೀತ, ಚಿತ್ರಕಲೆ ಅಥವಾ ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಪ್ರತಿಭೆ.
• ದೈಹಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (Psychomotor): ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ತೋರುವ ಅಸಾಧಾರಣ ಪ್ರದರ್ಶನ.

ಇಂತಹ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ 'ಪೂರಕ ಕಲಿಕೆ' (Enrichment) ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ. ಅಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಾಠದ ಜೊತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆ ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ತೊಡಗಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ.

6. ಸಮನ್ವಯ ಶಿಕ್ಷಣ: ಎಲ್ಲರೂ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಕಲಿಯೋಣ

ಸಮನ್ವಯ ಶಿಕ್ಷಣ (Integration) ಎಂದರೆ ವಿಶೇಷ ಅಗತ್ಯವುಳ್ಳ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಕ್ಕಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಒಂದೇ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಿಯಲು ಬಿಡುವುದು. ಇದು ಕೇವಲ ಆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ತುಂಬಾ ಒಳ್ಳೆಯದು. ಇದು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸಹಾನುಭೂತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಯಾರನ್ನೋ ಒಬ್ಬರನ್ನು ಗುಂಪಿನಿಂದ ಹೊರಗಿಟ್ಟಾಗ ಅವರಿಗೆ ಉಂಟಾಗುವ ನೋವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲರೂ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಕಲಿತಾಗ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಪರಸ್ಪರರ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು ಕಲಿಯುತ್ತೇವೆ.

7. ಮುಕ್ತಾಯ: ಸಹಾನುಭೂತಿಯೇ ಕಲಿಕೆಯ ಜೀವಾಳ

ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಗೆಳೆಯರೇ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಗುವು ಒಂದು ಸುಂದರ ಪ್ರತಿಭೆ. ವಿಶೇಷ ಅಗತ್ಯವುಳ್ಳ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ದಯೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಸ್ನೇಹ ಮತ್ತು ಸಮಾನ ಅವಕಾಶಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಅವರು ಕಲಿಯುವ ರೀತಿ ಬೇರೆಯಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅವರ ಗುರಿ ನಮ್ಮಂತೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ. ನಾವು ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಮನೋಭಾವ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಾಗ ಮಾತ್ರ ಒಂದು ಸುಂದರ ಸಮಾಜ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯ. ಬನ್ನಿ, ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬೆಳೆಯೋಣ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಬೆಳೆಯಲು ಬೆಂಬಲ ನೀಡೋಣ.

ಮೂಲ:: MPC002_B2_U4